W ubiegłej epoce działalność domów kultury była wspierana przez państwo. Jednak wraz ze zmianą realiów gospodarczych zmieniła się wysokość dotacji, pozycja domów kultury oraz ich postrzeganie. Większości z nas wspomniane instytucje kojarzą się z reliktami minionego czasu. Jednak są miejsca, gdzie działalność domów kultury jest nadwyraz widoczna, sprawna i faktycznie są one centrum życia kulturalnego.
Dom kultury w swej istocie ma być centrum kulturalno–oświatowym. Głównym jego zadaniem jest ułatwianie dostępu do kultury i sztuki oraz stymulowanie mieszkańców do artystycznej aktywności lub udziału w wydarzeniach arystycznych. Jednak sprostanie temu zadaniu nie jest sprawą łatwą, dlatego wiele ośrodków kultury zostaje zamkniętych. Jedną z przyczyn takiego stany rzeczy jest fakt, że współczesna rozrywka skutecznie konkuruje z ofertą domów kultury, nie zawsze zresztą interesującą, zwłaszcza dla młodych. Mimo to, są jeszcze takie miejscowości, gdzie dom kultury spełnia swą podstawową rolę, będąc dla okolicy miejscem społecznej integracji, jak również centrum życia kulturalnego. Są to ośrodki, które mimo wciąż zmniejszających się funduszy ze strony samorządów, swą ofertą i ciekawymi pomysłami nadal przyciągają dzieci, młodzież i dorosłych. Działalność domów kultury trafnie charakteryzuje Anna Rychlewska z Domu Kultury LOKATOR w Zduńskiej Woli „…rozwijamy w młodych ludziach poczucie piękna i estetyki, wrażliwość i intelekt. Celem organizacji imprez kulturalnych jest przybliżanie środowiska lokalnego, wskazywanie na jego potrzeby oraz podkreślanie wartości regionu. To przede wszystkim piękno naszej mowy i literatury, rozwijanie pasji i zainteresowań, szukanie ścieżek i okruchów życia.”
Dziś nie wystarczą już tylko zajęcia plastyczne, muzyczne i recytatorskie. W Płockim Ośrodku Kultury i Sportu dzieci i młodzież mogą uczęszczać na zajęcia pracowni sztuk wizualnych, zabawkarstwa czy do grupy flamenco. „Dobór tematyki naszej działalności jest odpowiedzią na potrzeby, wynikające z zainteresowania dzieci, młodzieży i dorosłych” – mówi Anna Rychlewska ze zduńskiego LOKATORA, gdzie w ofercie kół zainteresowań znajdują się między innymi sekcje: strzelecka, filatelistyczna, modelarska, szachowa, wędkarska czy fonokartystyczna. Ważnym elementem działalności domów i ośrodków kultury jest stworzenie atrakcyjnej oferty, skierowanej do najstarszych mieszkańców danej okolicy. Dlatego też Sokołowski Ośrodek Kultury proponuje Uniwersytet Trzeciego Wieku, w którym można zaczerpnąć wiedzy na temat kultury i sztuki, historii Polski i świata, a także zagadnień medycyny i zdrowego trybu życia
Przy Ośrodku działa także Klub Seniora, w ramach którego odbywają się spotkania okolicznościowe i świąteczne. Liczy on 80 osób, a członkowie mówią o sobie "... dzięki tym spotkaniom jesteśmy młodsi i zdrowsi, to lekarstwo na wszystko, a przy tym nic nie kosztuje, wyłącznie trochę chęci, żeby wyjść z domu i pobyć w miłym, życzliwym towarzystwie. Kontakt z innymi, taniec i śpiew to bezcenne lekarstwo na wszystko...".
Obok cyklicznych zajęć tematycznych Ośrodki Kultury animują życie artystyczne społeczności lokalnych poprzez organizację różnego rodzaju imprez kulturalnych. Kozienickie Centrum Kultury, Rekreacji i Sportu już od pięciu lat organizuje Festiwal Piosenki Polskiej im Bogusława Klimczuka. „Festiwal jest dla nas formą upamiętnienia najsłynniejszego z Kozieniczan, a dodatkowo dajemy młodym zdolnym piosenkarzom możliwość wypłynięcia na szerokie wody” – mówią organizatorzy. Na utalentowaną młodzież stawia również Radzyński Ośrodek Kultury, który rokrocznie urządza Ogólnopolskie Spotkania z Piosenką Autorską „Oranżeria”. „Festiwal jest dorocznym świętem muzyki i poezji oraz okazją do dobrej zabawy. Oranżeria przyciąga do naszego miasta ludzi z całego kraju, dzięki czemu mamy możliwość poznania młodych, zdolnych muzyków z innych regionów Polski.”- mówią mieszkańcy Radzynia. Każdy aktywnie działający ośrodek kultury organizuje przynajmniej raz w roku wydarzenie, które skupia uwagę całej społeczności. Dom Kultury w Gryficach zaprasza mieszkańców miasta na Święto Pieczonego Ziemniaka, festiwal potraw wykonanych z ziemniaków, połączony z wystawą prac uczestników wakacyjnych plenerów malarskich i fotograficznych. W październiku Rybnickie Centrum Kultury już po raz kolejny skupi Rybniczan wokół literatury i czytelnictwa podczas 37 Dni Literatury organizowanych pod patronatem Prezydenta Miasta. Rekordzistą w kwestii ilość organizowanych wydarzeń kulturalnych jest Płocki Ośrodek Kultury i Sportu (POKiS). W ciągu roku instytucja proponuje między innymi jedyny w Polsce Międzynarodowy Festiwal Kataryniarzy, Biennale Grafiki Dzieci i Młodzieży Circus, Nadwiślański Festiwal Teatrów Ulicznych czy Międzynarodowe Interdyscyplinarne Warsztaty Artystyczne „Pogranicza”. „Staramy się stworzyć mieszkańcom Płocka możliwie duży dostęp do kultury. Ponadto większa ilość ciekawych imprez przyciąga coraz więcej turystów, a to owocuje rozwojem naszego miasta.” – twierdzą pracownicy POKiSu.
Jak na taką zaradność reagują inne Ośrodki? „Chcielibyśmy robić więcej, ale nasze pomysły są często blokowane przez niewystarczające ilości pieniędzy.”- smuci się dyrektor MDK-u w Skoczowie, Robert Orawski.
Organizacja wydarzeń kulturalnych jest związana z kosztami, które dla instytucji, finansowanych przez samorządy, często niejednokrotnie przewyższają roczny budżet placówki. Mimo to domy i ośrodki kultury dzięki sile woli oraz determinacji swoich pracowników pozyskują dotacje u prywatnych przedsiębiorców. Na szczególną uwagę zasługuje wieloletnie partnerstwo Sokołowskiego Ośrodka Kultury z Holdingiem Sokołów S. A. „Dzięki takim Mecenasom Kultury ja Holding Sokołów S.A. mieszkańcy miasta i okolic mogą obcować z kulturą na wysokim poziomie, a Sokołowski Ośrodek Kultury może realizować tak wielkie przedsięwzięcia.” – twierdzi dyrektor Ośrodka Maria Koc. W 2004 roku, dzięki wsparciu firmy w ramach projektu Sokołów Podlaski Stolicą Kulturalną Mazowsza, odbyło się ponad 100 imprez kulturalnych z udziałem najznakomitszych polskich artystów. Nie wszędzie ośrodki kultury mogą liczyć na tak prężnego darczyńcę, jak w Sokołowie, ale zaradność menadżerów pozawala im na aktywną działalność. „W naszym regionie trudno jest znaleźć sponsorów finansowych. Dlatego też współpracujemy z firmami na zasadzie wymiany usług.” – zauważa Róża Szuster, dyrektor Gryfickiego Domu Kultury. „W zamian za ich wkład w określone akcje proponujemy przedsiębiorcom możliwość promocji swojej firmy. Środki pieniężne na wydarzenia specjalne staramy się pozyskać z funduszy Unii Europejskiej.”- dodaje.
Mówi się, że w małych miasteczka nie dzieje się nic interesującego, a ludzie, którzy w nich mieszkają, nie uczestniczą w życiu kulturalnym ze względu na jego brak. Faktem jest, że mieszkańcy małych miejscowości mają utrudniony dostęp do kultury i mniej możliwości, aby wypłynąć na szerokie wody. I właśnie z tego powodu tak ważna jest aktywna działalność domów i centrów kultury. Wystarczy pomysł, ciężka praca i odrobina uporu, żeby dom kultury stał się atrakcyjnym miejscem dla mieszkańców miasta. Dzięki instytucji życie kulturalne miast i miasteczek może być ciekawe i popularne w samym mieście czy nawet regionie. I tym samym dać mieszkom szanse na obcowanie z dorobkiem swojego regionu, kraju czy nawet świata.
Katarzyna Pacholak
